Ekonomide Öne Çıkan Düzenlemeler

Sayın Üyemiz, 

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) tarafından hazırlanan ekonomiyle ilgili önemli karar ve değişikliklerle ilgili metin aşağıdaki gibidir; 

1. Açık alanlarda maske takma zorunluluğu kaldırıldı. AVM, sinema ve ulaşımda HES kodu ve PCR zorunluluğu kalktı. İçişleri Bakanlığı tarafından Covid-19 tedbirleri kapsamında hazırlanan genelge valiliklere gönderildi. Genelgeye göre, maske kullanımı, HES kodu sorgulaması ve negatif PCR test sonucu ibrazı istenilmesine dair hükümlerin uygulanması 03.03.2022 tarihi itibarıyla sonlandırıldı. Açık alanlar ile sosyal mesafenin uygulanabildiği ve uygun havalandırma koşullarının bulunduğu kapalı yerlerde maske kullanma zorunluluğu uygulanmayacak. Öte yandan, yeni bir karar alınıncaya kadar; okul, hastane, sinema, tiyatro gibi kişiler arasında gerekli sosyal mesafenin sağlanamadığı kapalı yerler ile otobüs, minibüs, servis, tren, metro, vapur, uçak gibi her türlü toplu ulaşım araçlarında (şehirlerarası dahil) maske kullanım zorunluluğu uygulanmasına devam edilecek.

2. Kur Korumalı Mevduatta (KKM) yurt içi yerleşik tüzel kişiler için vadesi gelen mevduatlarda yenileme imkânı getirildi, dövizden TL’ye dönüş için en kısa vade 6 aydan 3 aya indirildi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’ndan Resmi Gazete’de yayımlanan tebliğe göre, KKM’de vadesi gelen mevduatlar için yenileme imkanı getirildi. Vadesi geldiğinde KKM imkânından yararlanmaya devam etmek isteyenler, ilk açılışta dönüşümü yapılan döviz tutarı ve dönüşüm kuru üzerinden destekten yararlanmaya devam edebilecek. Diğer taraftan, yeni düzenleme ile yurt içi yerleşik tüzel kişiler için KKM’de dövizden TL’ye dönüş için en kısa vade 6 aydan 3 aya indirildi. Böylelikle, şirketler dövizlerini 3 aylık süre için KKM’ye dönüştürebilecek ve vade sonunda ise yenileme imkânına sahip olabilecek.

3. Vadesi geçmiş vergi borçları için yeni düzenlemeye gidildi; hak sahiplerinin vadesi geçmiş vergi borçları, ödemenin tamamı beklenilmeksizin, Merkezi Yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden olan alacaklarından mahsup edilebilecek. Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün ödeme belgelerinde vadesi geçmiş vergi borçları ile yasal tevkifat ve diğer kesintilerin mahsubuna ilişkin Genel Tebliği uyarınca, hak sahibine ait hak edişin tamamına ilişkin ödeme süreci tamamlanıncaya kadar, hak sahibinin vadesi geçmiş vergi borcunu ve diğer kesintilerini karşılayacak tutara kadar olan kısmı için ödeme emri belgesi düzenlenerek mahsuben ödeme gerçekleştirilebilecek. Bu kapsamdaki ödemelere ilişkin işlemlerin elektronik ortamda yürütülmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenecek. Bakanlık ayrıca tebliğ kapsamındaki işlemlerde kamu idareleri ve ödeme türleri itibarıyla farklı uygulamalar belirlemeye yetkili olacak.

Uygulama ile kamu alacaklarının hızlı bir şekilde mahsuben tahsil edilmesi, hak sahiplerinin ödemelerin tamamını beklemelerinden kaynaklanan gecikme nedeniyle verginin zamanında ödenmemesinden kaynaklı olarak faiz gibi yükler altına girmelerinin önlenmesi, vergi borcu nedeniyle kamu ihalelerine katılamamaları gibi mağduriyetlerin engellenmesi hedeflenmektedir.

4. Hacizli taşınırların icra ve iflas kanunu kapsamında elektronik ortamda yapılacak açık artırma suretiyle satış işlemlerine ilişkin esaslar belirlendi. Adalet Bakanlığı'nın Resmi Gazete'de yayımlanan yönetmeliğine göre, taşınırın satışı açık artırma ile yapılacak. Birinci ve ikinci artırmanın yapılacağı gün ve saat aralığı, artırma başlangıç tarihinden en az 15 gün önce ilan edilecek. Elektronik Satış Portalında yapılacak ilan ve şartname artırmanın bitimine kadar erişime açık tutulacak. İkinci artırmanın başlangıç tarihi, birinci artırmanın bitimi tarihinden itibaren 1 ayı geçmeyecek şekilde belirlenecek. Elektronik Satış Portalında yapılan açık artırmada teklif verme süresi 7 gün olarak belirlendi. 

5. Kanola, aspir, mısır, soya ve palm yağlarında gümrük vergisi sıfırlandı. Resmi Gazete’de 4 Mart 2022 tarihinde yayınlanan “İthalat Rejimi Kararında Değişiklik Yapılmasına İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı” uyarınca, yağ ham maddesi, kanola tohumu ile ayçiçeği yağının ikamesi olabilecek kanola, aspir, mısır, soya ve palm yağlarında uygulanan gümrük vergisi oranları 30 Haziran 2022 tarihine kadar sıfırlandı. Kararın, Rusya-Ukrayna Savaşı ve Karadeniz Havzası'nda yaşanan gelişmelerin yağlı tohum ve bitkisel yağ tedarikinde sorunlara yol açmaması, temel gıda ürünlerinde arz güvenliği ve fiyat istikrarının sağlanması amacıyla alındığı bildirildi.

6. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın ihracatında dönemsel düzenleme yapma yetkisi kapsamına dahil olan ürünlerin listesi genişletildi; un, et ve yağ kapsama eklendi. Resmi Gazete’de yayınlanan tebliğ ile Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş sebebiyle arz sıkıntısı yaşanılacağı düşünülen bazı un ve yağ çeşitleri de listeye eklendi. Bu kapsamda Bakanlık; pirinç, buğday ve mısır unu, mısır irmiği, buğday irmiği, aşurelik buğday, soya yağı, ayçiçeği tohumu yağı ve mısır ihracatına da kısıtlama getirebilecek. Tarım ve Orman Bakanlığı iznine bağlanan ürünler arasında ayrıca büyükbaş ve küçükbaş hayvan eti de dahil edildi.

Tarım ve Orman Bakanlığı’na 27 Ocak 2022’de verilen yetki kapsamında; patates, domates, kuru soğan ve sarımsak, fasulye, patlıcan, sivri biber, zeytin, portakal, kırmızı mercimek, limon, karpuz, elma, zeytinyağı, tavuk eti, tavuk yumurtası ve tereyağı gibi 20 ürün yer alıyordu. Söz konusu yetkilendirme sonrası, 28 Şubat 2022 tarihinde zeytinyağı, fasulye ve kırmızı mercimek ihracatına kısıtlama getirilmişti. Son yenileme ile liste kapsamı 37 ürüne genişletilmiş oldu.

7. Boş bırakılan, atıl durumda bulunan ve nadasa bırakılan arazilerde tarımsal üretim ile kurutma ve işleme tesisi kuruluşuna proje bedelinin yüzde 75'ine kadar hibe desteği verilecek. Resmi Gazete'de yayımlanan Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesinin Desteklenmesine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararına göre, boş ve atıl arazilerde hububat, baklagil ve yağlı tohumlu bitkilerin üretimi, işlemeli tarıma uygun olmayan arazilerde ise katma değeri yüksek bitki türlerinin üretime kazandırılması konuları hibe desteği kapsamına alındı. Hasat sonrası kayıpları azaltmak ve katma değeri artırmak amacıyla birincil üretim sonrası kurutma ve işleme tesisleri kuruluşu, aşılama, çeşit değişimi ve benzeri teknik uygulamalarla bitki türlerinde birim alandan elde edilen verimi artırmaya yönelik uygulamalara proje bedelinin yüzde 75'ine kadar hibe desteği sağlanacak.

8. Korunan Alanların Tespit, Tescil ve Onayına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik’te değişikliklere gidildi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 5 Mart 2022 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan yönetmelikle, kesin koruma altındaki alanlarda kesin yapı yasağı olmakla birlikte; faaliyetlerin niteliğine, içeriğine ve zorunluluk haline ilişkin bölge komisyonları tarafından yapılacak değerlendirmeye göre:

• Kamu menfaati gereği zorunluluk arz eden hallerde mevcut yol güzergâhı kullanılması koşuluyla atıksu, içme suyu, doğalgaz ve elektrik hatları,
• Ulusal güvenlik için zaruret arz eden tesisler,
• Orman yangın yolu açılmasına, ormanların bakım ve onarımına, biyotik zararlılarla ve abiyotik (yangın, sel, fırtına) etkenlerle mücadele edilmesine yönelik çalışmalar,
• Dalyan ve lagün ekosistemlerinde doğal dengenin devamlılığının sağlanması amacıyla ilgili kamu kurum görüşleri doğrultusunda ve herhangi bir yapı yapılmamak şartıyla alanın özelliğinden kaynaklanan geleneksel avcılık yöntemleriyle yapılan balıkçılık faaliyetleri yapılabilecek,

9. Elektrik Üretim AŞ'ye (EÜAŞ) ait Tekirdağ Doğalgaz Kombine Çevrim A ve B santralleri ve santrallere ait araziler ile devletin tasarrufu altında bulunan deniz alanları özelleştirme kapsamına alındı. Resmi Gazete'de yayımlanan iki ayrı Cumhurbaşkanı kararına göre, her iki santral ve santrallere ait taşınmazlar varlık satış yöntemiyle, devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan kara ve deniz alanları ise işletme hakkının verilmesi yöntemiyle özelleştirilecek. İlanlara göre, Tekirdağ Doğalgaz Kombine Çevrim A Santraline ait Marmara Ereğlisi'nde toplam 21 arazi ve koordinatları belirli 15 deniz alanı, Tekirdağ Doğalgaz Kombine Çevrim B Santraline ait 5 arazi ve koordinatları belirli 24 deniz alanı bulunuyor. Her iki özelleştirme işlemi 31 Aralık 2025 tarihine kadar tamamlanacak.

10. Nükleer Düzenleme Kanunu Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Nükleer enerji ve iyonlaştırıcı radyasyona ilişkin faaliyetler ve bu faaliyetlerle ilgili kişi, tesis, cihaz ve maddeler bu Kanun kapsamında olacak. Kanunun amacı, barışçıl kullanım ilkesi esas alınarak, nükleer enerji ve iyonlaştırıcı radyasyona ilişkin faaliyetlerin yürütülmesi sırasında çalışanların, halkın, çevrenin ve gelecek nesillerin iyonlaştırıcı radyasyonun olası zararlı etkilerinden korunmasına yönelik uygulanması gereken ilke ve esaslar ile tarafların sorumluluklarını, bu faaliyetler üzerinde düzenleyici kontrol yetkisini haiz Nükleer Düzenleme Kurumunun yetki ve sorumluluklarını ve nükleer hadiselerden kaynaklanan nükleer zararlar hakkındaki hukuki sorumluluğu belirlemek olarak gösterildi.

11. Rekabet Kurumu tarafından dijital platformlar, yazılım ve oyun yazılımı ile sağlık teknolojileri alanlarında faaliyet gösteren teknoloji teşebbüslerine ilişkin bildirim yükümlülüğü getirildi. Resmi Gazete'de yayımlanan tebliğe göre, birleşme ve devralma işlemleri bakımından bildirime esas alınan ciro eşikleri yükseltildi: İşlem taraflarının Türkiye ciroları toplamının 750 milyon lirayı ve işlem taraflarından en az ikisinin Türkiye cirolarının ayrı ayrı 250 milyon lirayı veya devralma işlemlerinde devre konu varlık ya da faaliyetin, birleşme işlemlerinde ise işlem taraflarından en az birinin Türkiye cirosunun 250 milyon lirayı ve diğer işlem taraflarından en az birinin dünya cirosunun 3 milyar lirayı aşması halinde, söz konusu işlemin hukuki geçerlilik kazanabilmesi için Rekabet Kurulundan izin alınması zorunlu olacak. Türkiye coğrafi pazarında faaliyet gösteren veya Ar-Ge faaliyeti olan ya da Türkiye'deki kullanıcılara hizmet sunan teknoloji teşebbüslerinin devralınmasına ilişkin işlemlerde ise 250 milyon liralık eşikler aranmayacak. Tebliğde, "teknoloji teşebbüsleri", dijital platformlar, yazılım ve oyun yazılımı, finansal teknolojiler, biyoteknoloji, farmakoloji, tarım kimyasalları ve sağlık teknolojileri alanlarında faaliyet gösteren teşebbüsler veya bunlara ilişkin varlıklar olarak tanımlandı. 

12. Tüketicilerin korunmasına yönelik tedbirlerin alınmasını da içeren kanun teklifi, TBMM Başkanlığına sunuldu. Teklif ile taksitli satış sözleşmelerinde tüketicinin temerrüde düşmesi halinde kalan borcun tamamının muaccel hale gelmesine ilişkin koşulların tüketici lehine olacak şekilde değiştirilmesi, cayma süresi içerisinde kredi borcunun tamamını erken ödeyen tüketicilerin de cayma hakkını kullandıkları kabul edilerek iadesi gerekli ücretlerin de iadesinin sağlanması, belirsiz süreli kredi sözleşmelerinde faiz oranındaki indirimin yürürlüğe girmesi için otuz gün öncesinde bildirim yapılması şartının kaldırılması, ön ödemeli konutlar için sözleşmede belirlenen teslim tarihine uyulmasının zorunlu hale getirilmesi, platformlar aracılığı ile tüketicilerin taraf olduğu mesafeli sözleşmelere ilişkin olarak aracı hizmet sağlayıcılara çeşitli sorumluluklar getirilmesi, ayni hakka konu devre tatil sözleşmelerinin sadece Kat Mülkiyeti Kanunu'nda belirtilen usul ve esaslar kapsamında devre mülk sözleşmesi şeklinde kurulmasının zorunlu kılınması, tüketicinin devre tatil sözleşmesinden cayma hakkına yönelik düzenleme yapılması, ekonomik ömrü tamamlanmamış ürünlerin donanım, yazılım veya fiziki özelliklerinde iyileştirme yapılarak yeniden ekonomiye kazandırılması, üretici ve ithalatçılara, tüm yetkili servis istasyonlarına ilişkin bilgilerini Ticaret Bakanlığınca kurulan sisteme kaydetme zorunluluğu getirilmesi, Bakanlıkça belirlenen kullanım ömrü süresince üretici ve ithalatçılar tarafından mala ilişkin satış sonrası hizmetin sağlanmaması durumunda tüketicilere zararın tazminini talep etme hakkı verilmesi, Ticaret Bakanlığına tüketici hakem heyetlerini oluşturmanın yanı sıra bunların yetki alanları ile iş bölümünü belirlemeye yönelik yetki tanınması, tüketici hakem heyetlerinin iş  durumu dikkate alınarak verimli ve etkin çalışmasının sağlanması amacı ile bazı düzenlemeler yapılması, idari para cezalarının yeniden düzenlenmesi öngörülmektedir.

 

 

 

Bu duyuru 664 defa okundu.

Ekleme Tarihi :2022-03-10 02:49:00